Bir Tawil

ve

Hala'ib Üçgeni

Sayfa Yazarı: Yusuf Mert Üstün

Yardımcı Video Yayıncısı: Jay Foreman

Yayımlanma Tarihi: 05.08.2019

Anahtar Kelimeler

# Bir Tawil

# Hala'ib Üçgeni

# Sudan

# Mısır

Bir Tawil ve Hala'ib Üçgeni

Dünya'da ülkeler arasında sınırlardan kaynaklı pek çok problemli alan bulunmaktadır. Hindistan ve Pakistan arasındaki Jammu-Kaşmir bölgesi veya Moldova'dan tek taraflı bağımsızlığını ilan etmiş Trandinyester bölgesinde olduğu gibi kara parçaları üzerindeki hak iddialarından kaynaklı sorunlar yaşanabiliyor. Kara üzerindeki bu ihtilaflı alanların yanı sıra Güney Çin Denizi örneğinde olduğu gibi denizler üzerinde dahi gerilimler mevcut olabiliyor. Ancak tüm bu "sıradan" ya da en azından "olağanlaşmış" problemli alanlardan ayrılan bir takım "tuhaf" örnekler de bulunuyor. Bunlardan belkide en ilginci Bir Tawil'dir.

Bir Tawil ve Hala'ib Üçgeni olarak adlandırılan iki alan Mısır ve Sudan arasındaki ihtilaflı bölgeyi oluşturmaktadır. Hala'ib Üçgeni, "daha normal" bir şekilde iki ülke tarafından da talep edilen bir alanı oluşturmaktadır. Kızıl Deniz'in kenarında 20,580 km²'lik bir alan kaplayan bölge çok seyrek de olsa bir nüfusa sahip. Bu kısma kadar Dünya'nın geri kalan sınırlarında yaşanan problemlere benzeyen durum, Bir Tawil bölgesinde epeyce farklılaşıyor çünkü ne Mısır ne de Sudan bölgeyi kendisinin egemen olduğu bir alan olarak görmüyor. Üstüne-üstlük iki ülke de Bir Tawil'in komşunun toprağı olduğunu ileri sürüyor. Halaib Üçgeni ve Bir Tawil olarak anılan bu bölgelerin üzerindeki anlaşmazlığın sebebi ise tarihsel bir takım olaylara dayanmaktadır.

 

Birleşik Krallık tarafından 1899'da çizilen Mısır ve Sudan bölgelerini ayıran ilk sınır, 22° Kuzey Paralelini esas alıyordu. 1899 sınırı ve antlaşmasına göre Hala'ib Üçgeni olarak bahsi geçen bölge Mısır'ın kontrolündeyken, Bir Tawil Sudan'a bağlıydı. Birleşik Krallık tarafından belirlenmiş bu sınır 1902 yılında bir daha düzenlendi. Bir kaç yılın ardından gelen bu düzenlemeye göre Bir Tawil Mısır'a bırakılırken, Hala'ib Sudan'ın kontrolüne geçiyordu. Bir Tawil bölgesinde bir yerleşim bulunmamakta ayrıca yeraltı veya yerüstü kaynaklar açısından da pek zengin bir bölge değil, tüm bunların yanında ne Hala'ib Üçgeni kadar geniş bir alan kaplıyor ne de denize kıyısı bulunmakta. Bu olumsuz şartlar Mısır'ın 1899 sınırını tanıyıp Hala'ib Üçgeni'ni kendinin, Bir Tawil'in ise Sudan'ın toprağı olarak kabul etmesi sonucunu doğruyor. Tam ters açıdan bakıldığında ise daha karlı bir bölge olan Halaib'e sahip olmak isteyen Sudan 1902 antlaşmasını tanıyor ve bu antlaşmaya göre Hala'ib'in kendisine ait bir bölge olduğunu savunurken, Bir Tawil'in Mısır toprağı olduğunu ileri sürüyor. Sonuç olarak bu karmaşık denklemde iki ülke de Bir Tawili istemiyor, bu durumda Bir Tawil Terra Nullius olarak kalıyor.

Bir Tawil.png

Günümüzdeki Durum

 

Mısır ve Sudan'ın 1998'de hangi ülkenin Hala'ib Üçgeni'ni kontrol edeceği konusunda bir uzlaşma üzerinde çalışmaya başlanmasıyla birlikte gerilim bir nebze azaldı. Sudan 2000 yılına gelindiğinde bölgedeki kuvvetlerini çekerek kontrolü Mısır ülkesine bıraktı ancak iki ülke arasında henüz kesin bir sonuca varılmadı. Sudan'ın bölgenin kontrolünü Mısır'a bırakmasından 10 sene sonra Sudan'ın geçmiş lideri Ömer Hasan Ahmed el-Beşir yaptığı bir açıklamada "Hala'ib Sudanlıdır ve Sudanlı olarak kalacaktır" demesi ve benzer açıklamaların aralıklarla gündeme gelmesi Sudan'ın bölge üzerindeki taleplerinden vazgeçmediğini açıkça göstermektedir.

Bir Tawil - the land that nobody wants | Bir Tawil - kimsenin istemediği yer

Tüm bu karmaşık olaylar bütününü oldukça rahat bir şekilde anlamak için  Jay Foreman ve Mark Cooper-Jones tarafından yazılıp sunulmuş videoyu Türkçe alt-yazılı bir şekilde izleyebilirsiniz. Videonun eğitim maksatlı olarak sitemizde yayınlanmasına izin veren Sayın Jay Foreman'a teşekkür ederiz.

Notlar

  1. Terra Nullius, Latince'de kimseye ait olmayan toprak anlamına gelen hukuksal bir terimdir.

  2. Map Men ve Unfinished London gibi seriler ve benzer videolar için https://www.youtube.com/user/jayforeman51/featured adresini ziyaret edebilirsiniz.

Kaynakça

  1. thoughtco.com, (2019). The Halayeb Triangle, 04 Eylül 2019 tarihinde https://www.thoughtco.com/halayeb-triangle-1435449 adresinden edinilmiştir.

  2. sudantribune.com, (2010). Sudan’s Bashir reiterates sovereignty over disputed border area of Halayeb, 04 Eylül 2019 tarihinde http://www.sudantribune.com/spip.php?article35542 adresinden edinilmiştir.

  3. https://kids.britannica.com, (2019). terra nullius, 04 Eylül 2019 tarihinde https://kids.britannica.com/kids/article/terra-nullius/476932 adresinden edinilmiştir.