Batı Şeria'nın Sınırları
Yazar: Yusuf Mert ÜSTÜN
Yayımlanma Tarihi: 09.12.2023
Anahtar Kelimeler
# Filistin
# Batı Şeria
# Oslo anlaşması
​
GAZZE, FÄ°LÄ°STÄ°N, BATI ÅžERÄ°A...
Filistin-Ä°srail Haritası (1947 ve 1967 sınırlarına göre)
Filistin ve Ä°srail ile ilgili haberleri okuduÄŸunuzda veya dinlediÄŸinizde "Batı Åžeria", "Gazze" ve "DoÄŸu Kudüs" gibi yer isimleriyle sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu yer isimlerinin tam olarak nereyi iÅŸaret ettiÄŸi ise zaman zaman kafa karşılıklılığına neden olmaktadır. Çünkü bölgedeki jeopolitik durumun ve sınırların karma karışık bir ÅŸekilde olması mekanın zihnimizde tam bir yere oturmasını büyük ölçüde engellemektedir. Bahsi geçen yerlerin neresi olduÄŸunu merak edip araÅŸtırma yapmak istediÄŸiniz takdirde en popüler online internet hizmetinin Ä°srail ve Filistin sınırlarını bir çizgi ÅŸeklinde deÄŸil de kesik kesik bir biçimde gösterdiÄŸine ÅŸahit olacaksınız. Bu durum bölge sınırlarının tartışmalı olduÄŸuna bir iÅŸarettir.
​
Kafanızda sınırları tam olarak oturtmak için Ä°srail veya Filistin haritası ÅŸeklinde bir internet araması yaptığınızda ise muhtemelen karşınıza yanda gördüÄŸünüz haritaya benzer bir harita çıkacaktır. Bu haritalar tarihin farklı dönemlerinde çok kısa yıl aralıklarına göre deÄŸiÅŸebilen bir nitelikte olup, bir birinden farklılıklar göstermektedir. Bu kısa yazının konusu (ilerleyen tarihlerde bir ekleme yapılmadığı takdirde) Filistin meselesinin tarihsel ağırlığından ziyade Batı Åžeria'daki duruma yönelik olduÄŸundan tüm sınırları tek tek incelemeyeceÄŸiz.
​
Haritalarda Batı Åžeria (ki ismini Åžeria nehrinden almaktadır) Kudüs'ün Kuzey ve Güneyi boyunca yayılan yekpare bir alan gibi gösterilir. Ancak bu haritaların neredeyse tamamı Batı Åžeria'nın içinde bulunduÄŸu durumu gösterme konusunda eksik ve zayıf kalmaktadır.
Yukarıda hazırlamış olduÄŸumuz harita Batı Åžeria'daki güncel durumu çok daha iyi göstermektedir. Haritalarda yekpare bir halde bir bütün olarak duran Batı Åžeria aslında çeÅŸitli iÅŸgal bölgeleri ve Apartheide[1] dönüÅŸmüÅŸ durumdadır. 1993'te Filistin ve Ä°srail üst düzey yöneticilerinin tarihte ilk defa bir araya gelerek yaptığı Oslo AnlaÅŸması, Batı Åžeria'yı sektörlere ayırmıştır. Filistin KurtuluÅŸ Örgütü ve Ä°srail tarafından imzalanan Oslo AnlaÅŸması ile kalıcı çözüme kavuÅŸmak için aÅŸamalı bir yapı hazırlandığı vaad edilmiÅŸti. AnlaÅŸmaya göre Filistin idaresi, sivil ve askeri yönetimi tam olarak saÄŸladığı A ve sadece sivil yönetimi ele aldığı B bölgelerini kontrol edecek, Ä°srail ise C bölgesini ileride devretmek ÅŸartıyla kontrolü altında tutacaktı. Ancak anlaÅŸmaya uyulmayarak devir iÅŸlemi asla gerçekleÅŸmedi. Günümüzde anlaÅŸmalara ve uluslararası hukuka göre Filistin toprağı olarak kabul edilen C bölgesi sürekli illegal Ä°srailli yerleÅŸimcilere açılmaktadır. Yani anlaÅŸmanın tam tersi bir durum yaÅŸanmaktadır. Bu durum haritada yekpare duran Batı Åžeria'nın, içinden onlarca parçaya bölünmüÅŸ bir durumda kalmasına neden olmaktadır. Yasadışı yerleÅŸimler, duvarlar ve kontrol noktaları tüm bölgeyi sarmış durumdadır. A ve B bölgeleri ise geçmiÅŸin Bantustanlarını[2] çaÄŸrıştırmaktadır. Yalnızca illegal yerleÅŸimcilere ve iÅŸgal güçlerine açık yollar ve onları çevreleyen duvarlar her bir A ve C bölgesini bir çeÅŸit hapishaneye çevirmiÅŸ durumdadır. Sözün özü uluslararası hukuka göre çizilen dejüre haritalarımız iÅŸgalin defacto durumunu göstermek konusunda yetersiz kalmakdır.
​
[1] ve [2] Apartheid, geçmiÅŸ dönemde Güney Afrika'da ırk ayrımına dayalı uygulanan ayrımcı bir sistem olup, siyahi halk Bantustan adı verilen bölgelerde homojen olarak yaÅŸamaya itilmiÅŸ ve Bantustanlara vatandaÅŸ olarak kaydedilmiÅŸtir. Böylelikle Güney Afrika vatandaÅŸlarının sahip oldukları hakların bir kısmından mahrum edilmiÅŸtir.
